Početna / Turizam / Ovo je Srbija / Grad Čačak

Grad Čačak

imagesGrad Čačak se nalazi u središnjem delu centralne Srbije u Moravičkom okrugu. Od Beograda je udaljen 145 kilometara, a pored Čačka na području Moravičkog okruga su i Gornji Milanovac, Ivanjica i Lučani.

Smešten najvećim delom u zapadnom Pomoravlju, grad Čačak čini vezu između zatalasanog pobrđa Šumadije na severu i brdsko – planinskih oblasti unutrašnjih Dinarida na jugu. Centralni deo grada čini čačanska kotlina, smeštena između planina Jelice na jugu, Ovčara i Kablara na zapadu i Vujna na severu, dok je na istoku otvorena prema Kraljevačkoj kotlini. Ove planine se blago i talasasto spuštaju prema čačanskoj kotlini, gradu Čačku i toku Zapadne Morave.

Teritorija grada zauzima površinu od 636 km2, i u pogledu reljefa može se podeliti na:

  • čačansku kotlinu sa nadmorskom visinom od 200 m do 300 m
  • Brežuljkasto-brdski predeo od 300 m do 500 m nadmorske visine

Planinski predeo od 300 m do 985 m nadmorske visine. Planine Jelica sa (929 m), Ovčar (985 m), Kablar (885 m), i Vujan (857 m) okružuju čačansku kotlinu kroz koju protiče reka Zapadna Morava čija je dužina 318 km. Površina kotline je preko 270 km, duga je oko 40 km i pruža izvanredne uslove za poljoprivredu.

Prema popisu iz 2011. godine u gradu Čačku živelo je 115.337 stanovnika.

Grad Čačak zahvata geografski prostor od 43°44’ do 44°01’ severne geografske širine i od 20°07’ do 20°38’ istočne geografske dužine. Grad Čačak se nalazi na 43°53’ s.g.š. i 20°21’ i.g.d.
Nadmorska visina na kojoj se nalazi područje Čačka kreće se od 204 m (ušće Bresničke reke u Zapadnu Moravu) do 985 m (najviši vrh planine Ovčar). Grad Čačak leži na nadmorskoj visini od 242 m.

378569_2914243183033_553610196_n

Saobraćajna povezanost

Čačanski kraj ima povoljan saobraćajno-geografski položaj, jer se nalazi na raskrsnici puteva između zapadne, jugozapadne i centralne Srbije, odnosno Šumadije. Magistralni putni pravac M5 (Beograd-Čačak-Užice-Zlatibor-Crna Gora), prolazi ovim područjem.
Od glavnog grada Srbije, Beograda, do Čačka se stiže Ibarskom magistralom, a zatim se put dalje nastavlja prema Kraljevu, Prištini i Skoplju. Od Ibarske magistrale kod Preljine, odvaja se put koji preko Čačka, Užica i Zlatibora vodi do Crnogorskog primorja, a sa Ibarske magistrale u Mrčajevcima, odvaja se put koji preko Knića i Gružanskog jezera, vodi prema Kragujevcu i Šumadiji. Veza sa auto – putem Beograd – Niš ide preko Kragujevca (Batočina) i Kruševca (Pojate).Preko planine Jelice više puteva vodi u Dragačevo, a odatle prema Starom Vlahu i Raškoj. Teritoriju gradske opštine preseca železnička pruga normalnog koloseka koja dolinom Zapadnog Pomoravlja spaja dve veoma važne železničke komunikacije: prugu Beograd-Bar kod Požege na zapadu i međunarodnu prugu Beograd – Niš – Solun kod Stalaća.

397396_2914195781848_608328984_n

U blizini samog grada nalazi se Srpska Sveta Gora. Izuzetno mesto u spomeničkoj baštini Čačka i okoline imaju stare bogomolje: manastiri i crkve. Najstarije su vekovima duhovna žarišta: čuvari vere, darovnici prosvete i kulture i meštanima i svakom pohodniku.

Manastiri u Ovčarsko-kablarskoj klisuri čine je i Srpskom Svetom Gorom. Neki od tih hramova podignuti su u doba Nemanjića, Lazarevića i Brankovića. Imali su presudnu ulogu u očuvanju duhovnih vrednosti, života i identiteta srpskog naroda.

Manastir Blagoveštenje, sa crkvom Blagovesti Presvete Bogorodice, potiče iz XVII veka. Nalazi se na levoj obali Morave ispod Kablara. Crkva je zanimljive arhitekture, a živopis je rađen od 1602. do 1632. godine i jedno je od najboljih ostvarenja u našem zidnom slikarstvu u prvoj polovini XVII veka. Od starog ikonostasa sačuvana je prestona ikona Bogorodice sa Hristom, rad slikara Mitrofana iz 1602. godine.

Manastir Vavedenje, sa crkvom Vavedenje presvete Bogorodice, nalazi se na desnoj obali Zapadne Morave. Po legendi, ovaj manastir su podigli Stevan Nemanja i njegov sin Sveti Sava. Prvi put se pominje 1452. godine, a obnovljen je 1797. godine. Poseduje retke stare knjige među kojima i Beogradsko četvorojevanđelje, štampano 1552. godine.

Manastir Jovanje, posvećen je rođenju Svetog Jovana Krstitelja. Nalazi se na levoj obali Zapadne Morave. Prvi put se pominje 1536. godine. Stari manastir je porušen 1959. godine i prenesen na današnju lokaciju. Zbog posebnog značaja ali i gostoprimstva monahinja ovaj manastir posećuje veliki broj vernika tokom čitave godine.

Manastir Nikolje je, sudeći po ostacima starog živopisa u priprati hrama i po nekim dokumentima, nastao pre 15. veka. Kasnije je više puta stradao. Freske ukrašavaju unutrašnjost hrama i deo južnog zida spolja. Živopis u priprati je datiran natpisom iz 1637, a zidovi naosa oslikani su 1697. godine. U manastiru se čuva dosta predmeta iz 18. veka, a u biblioteci nekoliko rukopisnih knjiga. U posebnom objektu uređena je manastirska postavka sa predmetima iz bogate riznice ove bogomolje.

Manastir Preobraženje, takođe je iz novijeg doba. Podignut je 1940. godine, umesto starog preobraženjskog hrama, koji se nalazio, ne na padinama Ovčara (gde je danas), već sa druge strane Zapadne Morave. Život u ovom manastiru organizovan je kao i u svetogorskom Hilandaru.

Manastir Sretenje, ubraja se među veoma stare sakralne objekte. Srušen, dugo je bio zapusteo. Obnovio ga je 1818. godine Nikifor Maksimović, kasnije episkop užički. Oslikan je 1844. godine. čuva više značajnih predmeta iz XVIII i XIX veka, a poseduje i tri rukopisa iz XVI stoleća. Tu su, pored ostalog, i Ostroška biblija, štampana u Rusiji 1571, i Triod, štampan u Trgovištu (Rumunija) 1694. godine. U hramu je grobnica ktitora Nikifora Maksimovića, a u riznici njegov portret, rad znamenitog ikonopisca i slikara Janka Mihailovića Molera (1792-1853) iz Negrišora (Dragačevo).

Manastir Uspenje, metoh manastira Jovanje. Podignut je na temeljima istoimene drevne bogomolje.

Manastir Vujan je, na istoimenoj planini, u Prislonici. Drevni manastir u ovom selu Obrovin nalazio se na seoskom ataru i od njega je sačuvana časna trpeza. Pretpostavlja se da je nastao u doba Nemanjića, možda kao metoh nekog od manastira u Ovčarsko-kablarskoj klisuri. Sadašnji hram je novijeg nastanka – obnovljen je 1805. godine zaslugom vojvode Nikole Milićevića Lunjevice na svetom grobu nepoznatog monaha. U hramu su posmrtni ostaci vojvoda iz srpskih ustanaka Lazara Mutapa i Nikole Milićevića Lunjevice. Lunjevici je spomenik podigla njegova unuka – kraljica Srbije Draga Obrenović.

Manastir Vaznesenje, obnovljen je posle Drugog svetskog rata na ruševinama nekadašnjeg hrama, koji je nastao pre XVI veka. Na tu drevnu manastirsku crkvu podsećaju, u priprati i središnjem delu hrama, u podu, i dve mermerne rozete, ukrašene biljnim ornamentima.

Manastir Ilinje, je metoh Blagoveštanja. Po predanju, na njegovom mestu nalazio se manastir posvećen Svetom Iliji, jedan od najstarijih u zapadnoj Srbiji. Prilikom gradnje sadašnjeg hrama 1939. godine, otkriveni su temelji stare manastirske crkve.

Manastir Svete Trojice Usred divljine i tišine, koja je potrebna za duboku i stalnu molitvu, na padinama Ovčara, nalazi se manastir Svete Trojice. Najstariji pisani pomen o manastiru potiče iz 1594/95. godine. U turskim popisima beležen je od 1572. godine. Po arhitekturi je najlepši od svih manastira u Ovčarsko-Kablarskoj klisuri. Manastirska slava: Svete Trojice (u junu)

Crkva posvećena Svetom Savi Pod starim liticama Kablara, ispod jedne stene u malom udubljenju kamena, izvire voda koja se tu zadržava i pravi mali rezervoar zapremine 2-3 litra. Ta voda ne otiče, ali je uvek ima i kada se uzima u velikim količinama. Ovu vodu narod zove ¨vodica Svetog Save¨ i veruje se da je ona čudotvorna. Kod izvora je 1938. godine podignuta crkvica posvećena Svetom Savi.

Čačani u istoriji: Vojvoda Stepa Stepanović (Kumodraž 1856 – Čačak1929), vojskovođa. U ratovima za oslobođenje i ujedinjenje komandovao je Drugom srpskom armijom. Pobednik sa Jedrena, Cera i Dobrog Polja.

Dragutin Gavrilović (Čačak 1882-Beograd 1945), pukovnik. Heroj iz odbrane Beograda i nacionalni junak srpskog naroda.

Vićentije Popović (Ježevica 1832-Ježevica 1917), prota, narodni poslanik. Kao učen čovek svoga vremena imao je ličnu biblioteku, koja je počinjala knjigama njegovih predaka iz XVI veka.

Budimir Davidović (Goračići 1890-Čačak 1980), rezervni narednik. Nosilac Zlatnog vojničkog Ordena Karađorđeve zvezde sa mačevima i francuske Ratne medalje za zasluge na Solunskom fontu.

Konstantin Popović (Ježevica 1842-Ježevica 1864), pesnik, jedan od začetnika istorije umetnosti kod Srba.

Vladislav Petković Dis (Zablaće 1880-Jonsko more 1917) pesnik.

Nikifor Maksimović (Ježevica 1788-manastir Sretenje 1853) vladika užičke eparhije. Bavio se obnovom Ovčarsko-kablarskih manastira i radio na kulturnom i prosvetnom uzdizanju Čačka.

Mihailović Đorđe,(Čačak 1856-Kragujevac 1925), general. U Prvom balkanskom ratu komandovao Šumadijskom divizijom I poziva.

Nadežda Petrović (Čačak 1873-Valjevo 1915), slikar. Njeno slikarstvo ide u korak sa evropskim ekspresionizmom, impresionizmom i fovizmom. Umrla je na dužnosti dobrovoljne bolničarke u valjevskoj vojnoj bolnici.

Stevan Luković (Čačak 1877-Beograd 1902), pesnik. Sarađiva o je u časopisima „Delo“, „Nova iskra“, „Zvezda“ i dr.

Jovan Obrenović (Srednja Dobrinja 1786-Sremski Karlovci 1850). U Drugom srpskom ustanku zapovednik srpske konjice u bitci na Čačku. Kao knez Rudničke i Požeške nahije dao izuzetan doprinos urbanističkom i privrednom razvoju Čačka i formiranje gradskog naselja.

Jaša Prodanović (Čačak 1867-Beograd 1948), književnik, narodni poslanik i ministar. Bio je član Srpske akademije nauka i umetnosti.

Siniša Paunović (Čačak 1903-Beograd 1995), književnik. Pored ogromnog književnog, prevodilačkog i novinarskog dela ostavio veliku zbirku dela likovnih umetnosti.

Ferdinand Kren (Ruma 1826-Čačak 1894), pivar i preduzimač. Pivaru u Čačku osnovao je 1850. godine.

Dragiša Stojadinović (Čačak 1888-Buenos Aires 1961), univerzitetski profesor i političar. Bio je predsednik vlade i ministar spoljnih poslova Kraljevine Jugoslavije.

Ostavi komentar

Vaša email adresa neće biti objavljena. Obavezna polja su označena *

*

Možete koristiti ove HTML oznake i atribute: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Current day month ye@r *

Close
Podržite naš portal... za slobodno novinarstvo.
Klikom na ponuđeno dugme pomažete da se naša reč dalje čuje !!!